Er zijn veel verschillende soorten wespen. Hieronder vind je er een aantal. Ik hoop deze pagina in 2010 uit te kunnen breiden.

De linker is een rozenbladwesp. Maar de ander hoort daar helemaal niet te zijn. Het is een ander soort. Misschien een Irisblad wesp.

De rozenbladwesp zaagt een gaatje in een Roos (plant) en legt daarin eitjes. Als de bastaardrupsen uitkomen, beginnen ze van de roos te smullen. De schade valt meestal wel mee omdat de larve veel natuurlijke vijanden heeft.

In augustus verschenen de larven van de Rozenbladwesp (Arge pagana) op de roos.
   

De Lissenbladwesp (Rhadinoceraea micans ) lijkt sprekend op andere zwarte soorten. Omdat ze op de gele lis zitten en omdat ik daar ook veel larven had, ben ik er vrij zeker van, dat ik het goed heb. De bastaardrupsen kunnen wel 5 cm lang worden.
In juni kruipen die de grond in, spinnen onder de grond een cocon en verpoppen daarin.
In mei komen ze uit.

De larven (schijnrupsen) eten bladeren van allerlei bomen  en planten.
De bladwespen jagen bij op andere insecten en hun larven, die ze uitzuigen.

Ook dit is een bladwesp, hoewel hij ook op een wesp lijkt. Toch is er geen echte taille.
De volwassen wesp jaagt op andere kleine dieren. De larve eet planten uit de helmkruidfamilie

Maar.....................

Op het forum "hymis"vroeg ik het volgende: I think Pamphilius spec. (25-5-2009 Bergen N.H. Holland) Is Pamphilius cf. marginatus possible?
Als antwoord kreeg ik: In Holland, P. marginatus is found mostly in Limburg, still very low outside this region. In marginatus yellow face, climb the inner orbit of the eyes and the abdomen is black with yellow spots over the sides.
For these reasons, I believe that this specimen is nearest to P. inanitus a species widespread in the Netherlands.
I must warn you, I'm no expert. Greetings,
José Luis Ruiz de la Cuesta

Bedankt José

De lichtgroene bastaard rupsen eten van het blad van de aardbeiplant. Ze zitten op de achterkant van de bladeren.
Twee generaties per jaar. (voorjaar en najaar) 
Lengte 6 - 9 mm.
Ze overwinteren als pop in de grond.
Hij lijkt op de Allantus cingulatus, maar daarvan is een deel van de kaken en het labrum (bovenlip) meestal wit. 
De Engelse naam is Curled Rose Sawfly. Daaruit kun je opmaken, dat de bastaardrupsen ook van rozenblaadje eet.
Zie bijvoorbeeld  http://www.sactorose.org/ipm/84rosesawflies.htm

Bedankt José Luis Ruiz de la Cuesta

Er zijn vele soorten, die heel lastig gedetermineerd kunnen worden. Er zijn ook niet zo veel specialisten, die je kunt raadplegen. 
Deze zwart met rode dolerus lijkt op een Dolerus germanicus. Maar die hebben bruine knieën. En die zie ik hier niet.  Dolerus bajulus en Dolerus aericeps schijnen er ook op te lijken. Ik probeer het verder uit te zoeken. Deze dolerussen vlogen van het ene sprietje naar het andere en waren daardoor lastig te fotograferen.

Je ziet ze vaak in april en mei.

  Foto's 11-4-2010 Een andere Dolerus spec.

Een opvallende bladwesp met de witte band en het knotsvormige einde van de antennes. De larven  leven in de kamperfoelie.
Ze overwinteren als pop in de grond. In april verschijnen de bladwespen.
In Nederland is hij vrij zeldzaam. 
Lengte 11 mm.

Europa, Noord-West Afrika, Noord en Centraal Azië. D

       Foto' s 25-4-2010    Foto 4-6-2010

Een kleine zwart met rode bladwesp
Lengte 7 mm.

Foto 3-4-2010. Dit is een koningin. De antennes van de mannetjes hebben 13 segmenten. De scapus(schacht) is het eerste segment. De werksters hebben er 12. Zoals je ziet is de koningin forser.
Ze worden ook wel limonade wespen genoemd, omdat ze in de nazomer en herfst heel hinderlijk kunnen zijn. Vooral als je limonade drinkt. Ze lijken heel veel op de iets grotere Duitse wesp (Vespula germanica). We worden meestal door deze twee soorten gestoken.

Lengte koningin: 16 tot 19 mm, lengte werksters 11 - 14 mm, lengte mannetjes 13 - 17 mm.
Het nest worden onder de grond gebouwd in oude dierennesten, maar ook in holle bomen en spouwmuren. In 2008 hadden we een nest tussen het dak en plafond van de bijkeuken gehad. We konden er niet bij. Tot de herfst hadden we er geen last van. Pas toen het koud werd, zag je ze ook in de bijkeuken. Daar liepen ze wat suf rond. Het jaar daarna waren ze verdwenen. We hoefden dus geen bestrijdingsdienst te bellen.  

Inheems in Europa, Azië, Japan en Noord-Amerika. Ingevoerd in Australië en Nieuw-Zeeland.

Kenmerken Zwart met gele strepen. Een smal uiteinde. Bij de mannetjes zijn de laatste segmenten van de antennes gebogen. (als een haak)
Verder zijn het op elkaar lijkende soorten. Ancistrocerus parietum, Ancistrocerus gazella,  Ancistrocerus quadratus, Ancistrocerus nigricornis, Ancistrocerus oviventris

De nesten kun je vinden in gaten in het hout. Bijvoorbeeld een kevergangen, boorgaten. In de cellen van het nest worden rupsjes als voedsel voor de larven achtergelaten. Net als bij metselbijtjes wordt de cel afgesloten. Vroeger werden ze daarom leemwesp genoemd.

          Foto's 18-4-2010

Sluipwesp. Netelia spec.  

Geen Netelia testaceus, want die heeft echt een heel duidelijke zwarte punt aan het eind van zijn lichaam. De andere soorten zijn moeilijker te determineren.

Verder kunnen ze ook nog verward worden met Ophion soorten. De vleugeladering van deze sluipwespen is echter anders.

Veel leden van deze familie zijn parasieten van de bladwesp / zaagwesp.  

  Foto's 27-4-09

Hier op een blad van een guldenroede.

  foto 7-6-'09

Het antwoord van Pierre-Nicolas uit België was:
A male of Pimplinae like Dolichomitus, Liotryphon, Ephialtes,...

  Pimplinae Pimpla spec. Foto 23-5-2010 Een ander familielid.

Ongeveer 15 mm.

Foto: 23-11-09

Ze zijn klein en heel beweeglijk. De foto's zijn toevaltreffers. Je moet gewoon door fotograferen en dan maar hopen, dat er iets gelukt is. Ik zie ze altijd in het voorjaar. 

  Foto's 20-4-2008

Camille Thirion bedankt voor het determineren.

Een op een mier lijkend wespje.
Hoewel hij op een mier lijkt is het een wesp.

Ik hem er naar gevraagd in het forum "hymis".
Henrik Gyurkovics denkt: It could be fam. Ichneumnidae, subfam.Cryptinae, and there is a remote possibility that it is some Gelis spec.

Bedankt Henrik

Wespen in het geslacht Gelis zijn vleugelloos.

Goudwespen hebben een prachtige metallic kleur. In Nederland, België zijn ongeveer 60 soorten.  Determineren is vaak niet zo makkelijk. Ze dragen een angel, maar deze is bij de meeste soorten niet giftig.

Ze hebben een hard pantser. Dat hebben ze soms nodig. Goudwespen leggen namelijk hun eitjes in nesten van andere wespen, bijen. Het zijn dus koekoekwespen. Als ze betrapt worden is een hard pantser natuurlijk wel handig. De larven van de goudwesp eten de larven van de gastheer op.
Ze zijn variabel wat betreft hun grootte.
 

Vrouwtjes  knagen met hun grote kaken nestholten in vermolmd hout en die bevoorraden ze vooral met zweefvliegen (Syrphidae). Het is een solitaire wesp maar ze hebben soms een gemeenschappelijke ingang.  In onze tuin zitten ze bij de stam van een dode appelboom. 
Hij lijkt op de Ectemnius cephalotes.
Ectemnius familieleden graven dus niet in het zand.
Lengte 14 mm.
Juni - oktober.

Gedetermineerd door Toshko: A male of Ectemnius cavifrons (Thomson). The shape of lower surface of first flagellar segment, coloration of clypeal hairs and shape of inner mandibular edge and fore and mid tarsal segments are diagnostic features for this species.
Bedankt Toshko

Ivo Raemakers: Ik kan het aantal cubitaalcellen niet zien, maar gezien de habitus en dan met name het niet gesteelde achterlijf, de verdikte dijen en de structuur van het propodeum zou ik hier een Crossocerus van maken. De soort moet dan ergens in de hoek van C. nigritus gezocht worden.  Bedankt Ivo.
Dit is een groep zwarte graafwespen.

Als ik aan bijen denk, denk ik altijd aan de sociale bijen bij de imker. Er zijn echter ook veel solitaire soorten. Ze eten wel allemaal (ook de larven) nectar en stuifmeel. Hommels behoren ook tot de bijen.
Een uitgebreide beschrijving vind je hier: Nederlandse bijen en hun relaties.

Gewone honingbij (Apis mellifica)

Dit is een sociale bij, die oorspronkelijk uit Zuid-Azië komt. Hij komt nu in Europa zowel in het wild voor als in bijenkorven.
De koningin verlaat haar nest voor de paringsvlucht. De mannetjes zie je vooral 's zomers. Verder heb je natuurlijk de werksters.

De honingbij is goed te herkennen aan de langgerekte radiaalcel (vleugelcel).

   De achterpoten, met de stuifmeelkorfjes zijn hier goed te zien. Hier wordt het stuifmeel bewaard.

Het is een solitaire bij. Ze zijn vaak moeilijk vanaf een foto tot op de soort te determineren.

De wanden van de gang van hun nest worden "behangen" door stukjes blad. In die gang leggen ze een ei maar er komt ook stuifmeel en nectar in. Deze kokertjes zijn in de grond te vinden, maar ook erboven. Bijvoorbeeld in holle stengels. De stukjes blad worden afgebeten.

Op de foto kun je de haren op de buik zien. (buikschuier) Daartussen komt het stuifmeel, dat ze vervoeren.

Mei - augustus.

Ze nestelen in holtes in dood hout. Je kunt nestkastjes ook kopen of maken. Bijvoorbeeld met holle bamboestengels (0,5 - 0,8 cm)
Broedcellen worden afgesloten door leemwandjes. In de cel komt behalve een ei ook stuifmeel en honing als voeding.

Lengte vrouwtje 10-12 mm, mannetje 9 - 10 mm.
Maart-juni.

  Op deze foto's kun je de zwarte achterlijfspunt beter zien. (Bloem: Witte sterhyacint (Scilla mischtschenkoana) 

Een parasitaire bij. In Nederland zijn er wel 43 soorten. Vanaf deze foto is hij niet verder te determineren. Zoals je ziet lijkt hij heel erg op een wesp.

Net als de koekoek leggen deze bijen hun eitjes in het nest van andere bijen. Dit zijn vaak zandbijen.  De larve doodt de andere larve.
Net als de andere bijen eet de wespbij nectar en stuifmeel. Maar hij hoeft het niet te vervoeren, omdat hij geen nest heeft. 

April - augustus.

Hier is heel veel informatie te vinden over wespbijen in Nederland. Artikel van Jan Smit

   Wespbij, koekoeksbij (Nomada spec.) 18-4-2010

Gewone Geurgroefbij (Lasioglossum calceatum) of  Berijpte Geurgroefbij (Lasioglossum albipes) Familie groefbijen (Halicidae)   mannetje

Deze twee soorten lijken erg op elkaar. Het gezicht is langwerpig. 
Groefbij, omdat de vrouwtjes  een smalle, onbehaarde lengtegroef op het laatste achterlijfsegment hebben.  Geurgroefbij, omdat de vrouwtjes een zoete geur verspreiden. 

Het is een sociale bij. Het vrouwtje overwintert en maakt in het voorjaar een nest in de grond. Eerst verschijnen de werksters en daarna mannetjes en vrouwtjes.

Berijpte Geurgroefbij Lengte vrouwtjes 8 - 9 mm, lengte mannetjes 8 - 10 mm.
Gewone Geurgroefbij Lengte vrouwtjes 8 - 9 mm, lengte mannetjes 8 - 10 mm.

April - oktober.

Solitair. Helaas niet verder te determineren.

Sommige maken nesten verticaal in de grond, andere horizontaal. Verder zijn er verschillen in grootte en vliegtijd tussen de soorten.  Er zijn wel 72 soorten in Nederland.

Vosje (Andrena fulva)  Familie zandbijen (Andrenidae)  vrouwtje

Hij lijkt wel wat op een hommel met zijn lange vosrode haren. De poten zijn zwart.
Je vindt hem (ook in onze tuin) vaak op aalbessen, kruisbessen en andere ribes soorten.

Solitair. De vrouwtjes maken het nest in zanderige grond. Soms ook in de tuin. Het zijn dan kleine zandhoopjes met een gaatje. Ze doen dat vaak wel bij elkaar in de buurt.

Lengte vrouwtje 12-14 mm, lengte mannetje 9 - 11 mm.
Vliegtijd: Maart - mei.

Lengte 9 - 10 mm.
April - juni

Meidoornzandbij (Andrena carantonica) vrouwtje  Andere namen: Andrena scotica, Andrena sabulosa.
Foto 17-4-2010 

De meidoornzandbij lijkt enigszins op een honingbij. Ook wat betreft de grootte. Een geelbruine beharing. Het achterlijf heeft weinig haren. De poten zijn dichtbehaard.
Ze zitten niet alleen op meidoornstruiken. Hier zit er een op een kruisbessenstruik. Meidoornzandbijen maken vaak samen de ingang van een nest. De broedkamer is echter wel weer apart. De nesten kun je ook onder de tegels vinden.

Lengte vrouwtjes 13, 14 mm, lengte mannetjes 10 - 13 mm.
Vrouwtjes: april - juni Mannetjes: eind april - mei

Hommels

Grote behaarde bijen van het geslacht Bombus. Ze leven in kolonies. alleen de koningin overwintert en begint het volgende jaar aan een nieuwe kolonie. Het nest is soms ondergronds, maar kan ook tussen graspollen gebouwd worden.

De jongen eten stuifmeel en nectar. Het stuifmeel wordt in stuifmeelkorfjes aan de achterpoten verzameld.
De mannetjes verschijnen in de zomer en hebben langere antennes. Behalve de koningin heb je ook werksters.
Een uitgebreide beschrijving vind je hier: Nederlandse bijen en hun relaties / hommels

Kraag en tweede achterlijfssegment goudgeel of oranje. Achterlijfspunt is wit. 

Lengte koningin  20 - 22 mm, lengte werkster 11-17 mm en lengte mannetje 14-16 mm.

Nest onder de grond. Het kan wel meer dan een meter onder de grond liggen.

Het is een van de eerste hommels, die je in het voorjaar ziet. De koningin verschijnt al eind februari begin maart.

De tuinhommel lijkt op de grote aardhommel. Een verschil is, dat de achterste gele band ook over het achterste deel van het borststuk loopt. Eigenlijk zijn het twee banden.
Tuinhommels hebben een lange tong. Ze kunnen daarom gevonden worden bij bloemen met een diepe bloemkroon zoals de lipbloemen en vlinderbloemen.

Het nest is op of onder de grond. Bijvoorbeeld muizen- en vogelnesten. Ongeveer tot 100 hommels.
Lengte koningin 18-26 mm, lengte werkster 11-16 mm, lengte mannetje 13-15 mm.

Vliegtijd maart - september

Foto 14-6-09. Een mannetje

De steenhommel is bijna even groot als de aardhommel en de tuinhommel. 
Hij is goed herkenbaar door dat hij helemaal zwart is met een rode achterkant. Mannetjes, werksters en koningin hebben dezelfde kleur.

In de kolonie zijn 100 tot 200 hommels. Het nest is zowel ondergronds (b.v. oude muizennesten) als bovengronds (b.v. nestkastjes) te vinden. 

   foto's 21-3-2010 koningin

Citroengele strepen. Zwarte haren hebben vaak witte uiteinden. (zoals op deze foto) 
Lengte koningin 19 - 22 mm, lengte man 13 - 16 mm. 
Vliegtijd: Maart - oktober.

Nest onder de grond.

Het borststuk is oranjebruin. Het achterlijf is zwart met een oranjebruine punt.

Op de rechter foto is het achterlijfspunt niet goed te zien, als die wit is is het boomhommel Bombus hypnorum.

Lengte koningin 15 - 18 mm, lengte man 12 - 14 mm, lengte werkster 9 - 15 mm.
Vliegtijd: April - oktober.

Nest op of in de grond. Ook in vogelnesten.

    Foto's 9-4-2010. Koningin Akkerhommel.

Boomhommel (Bombus hypnorum)

Het borststuk is oranjebruin. Het achterlijf is zwart met een witte punt. 

Lengte koningin 18 - 22 mm, lengte man 14 - 16 mm, lengte werkster 8 - 18 mm.
Vliegtijd: April - augustus. (Koninginnen februari tot eind april, de werksters april tot midden augustus, jonge koninginnen en mannetjes mei tot eind augustus)

Nest boven de grond. In allerlei holten, in vogelnesten, in nestkasten. 80 tot 400 werksters.
Verspreiding: Grote delen van Europa, Oost Azië.

   Foto's 30-4-2010 Alleen de linker foto is scherp. Hij had geen zin om stil te zitten.

Een kleine hommel.
Kraag geel. Achterkant oranje rood. In het midden heeft hij een gele band, maar die is er niet altijd. Soms zijn er maar een paar haren of zelfs helemaal geen haren.

Vliegtijd:  maart - oktober. Niet zo vroeg als de grote aardhommel.
Lengte koningin 15 - 17 mm, lengte man 11 - 13 mm. 

Het nest is ondergronds en bovengronds. Het is ook in muizennesten, nestkastjes en vogelnesten te vinden.

Tweekleurige koekoekshommel (Bombus bohemicus) (niet helemaal zeker!)

Soorten, die er erg op lijken zijn Grote koekoekshommel  (Bombus vestalis) en  Boomkoekoekshommel (Bombus norvegicus). Een gele kraag. Een witte achterlijfspunt.

De belangrijkste gastheer van de tweekleurige koekoekshommel is de veldhommel.

maart - september 
Lengte vrouwtje 14 - 20 mm, mannetje 12 - 18 mm

   Foto's 14-4-2010.  Vrouwtje

Grote koekoekshommel  (Bombus vestalis)  Denk ik. Maar het is niet zeker.

Een zwarte hommel met een bruingele kraag. De laatste segmenten zijn witbehaard, vaak met wat geel. Dat is goed op deze foto's te zien.
Een parasiet van de Bombus terresttris.

Lengte vrouwtje 20 - 24 mm,  lengte mannetje 15 - 19 mm
Maart - september 

     Foto's 17-4-2010.  Vrouwtje