Vliesvleugelen (Hymenoptera) worden verdeeld in verschillende subordes. Namelijk suborde Symphyta. Deze groep heeft geen taille. (bladwespen) en  suborde Apocrita. Apocrita kun je weer in twee groepen verdelen. Namelijk: Parasitica en Aculeta.

Parasitica: Sluipwespen of parasitaire hymenoptera. De vrouwtjes hebben een ovipositor (legboor), waarmee ze de eitjes in of bij larven leggen. Die larven worden uiteindelijk gedood door de wespenlarven.  Er zijn verschillende families.
De grootste groep zijn de gewone sluipwespen (Ichmonidae). Andere groepen zijn: Schildwespen (Braconidae), bronswespen (Chalcidoidea), Hongerwespen (Gasteruptiidae), Galwespen ( Cynipoidea) leggen de eieren meestal in plantenweefsel, waar de gallen ontstaan. 

Aculeata: Bij deze groep is de legbuis veranderd in een angel, waarmee een prooi verdoofd kan worden of die gebruikt wordt om zich te verdedigen (bijen). Ook in deze groep zijn er wespen met parasitaire larven. Spinnendoders lijken wel op sluipwespen, maar hebben een angel waarmee ze hun gastheer verdoven. Ook Goudwespen (Chrysididae) hebben een angel. 

Rozenbladwesp (Arge pagana) Familie Kortsprietbladwespen (Argidae) 
Bladwespen of zaagwespen. (Symphyta)  De taille van de bladwesp is  afwezig. Ze maken geen nest.  De larven van een bladwesp lijken op een rups. (bastaardrups)

Grote aardhommel (Bombus terrestris) Geslacht hommels (Bombus) 
Hommels (Bombus): Grote behaarde bijen van het geslacht Bombus. Ze leven in kolonies. Alleen de koningin overwintert en begint het volgende jaar aan een nieuwe kolonie. Het nest is soms ondergronds, maar kan ook tussen graspollen gebouwd worden.

Dit vak houd ik open voor toekomstige subpagina's.

Foto 3-4-2010. Dit is een koningin. De antennes van de mannetjes hebben 13 segmenten. De scapus(schacht) is het eerste segment. De werksters hebben er 12. Zoals je ziet is de koningin forser.
Ze worden ook wel limonade wespen genoemd, omdat ze in de nazomer en herfst heel hinderlijk kunnen zijn. Vooral als je limonade drinkt. Ze lijken heel veel op de iets grotere Duitse wesp (Vespula germanica). We worden meestal door deze twee soorten gestoken.
Lengte koningin: 16 tot 19 mm, lengte werksters 11 - 14 mm, lengte mannetjes 13 - 17 mm.
Het nest worden onder de grond gebouwd in oude dierennesten, maar ook in holle bomen en spouwmuren. In 2008 hadden we een nest tussen het dak en plafond van de bijkeuken gehad. We konden er niet bij. Tot de herfst hadden we er geen last van. Pas toen het koud werd, zag je ze ook in de bijkeuken. Daar liepen ze wat suf rond. Het jaar daarna waren ze verdwenen. We hoefden dus geen bestrijdingsdienst te bellen.  
Inheems in Europa, Azië, Japan en Noord-Amerika. Ingevoerd in Australië en Nieuw-Zeeland.

  Drie foto's van de werkster van de gewone wesp,  30-10-2010

Kenmerken Zwart met gele strepen. Een smal uiteinde. Bij de mannetjes zijn de laatste segmenten van de antennes gebogen. (als een haak)
Verder zijn het op elkaar lijkende soorten. Ancistrocerus parietum, Ancistrocerus gazella,  Ancistrocerus quadratus, Ancistrocerus nigricornis, Ancistrocerus oviventris

De nesten kun je vinden in gaten in het hout. Bijvoorbeeld een kevergangen, boorgaten. In de cellen van het nest worden rupsjes als voedsel voor de larven achtergelaten. Net als bij metselbijtjes wordt de cel afgesloten. Vroeger werden ze daarom leemwesp genoemd.

          Foto's 18-4-2010

Welke het is, weet ik niet. Spinnendoders zijn slanke wespen met lange poten. Meestal zijn ze zwart met een rode of witte tekening op het voorste deel van het achterlijf. Een verschil met andere wespen is, dat het eerste segment van de thorax (pronotum) geheel doorloopt tot de tegulae (aanhechtingsschubben van de vleugels).
Ze zijn solitair en jagen op spinnen. De spin wordt met een giftige angel verlamd en daarna naar een nest gesleept. Of naar een plek, waar een nest gemaakt wordt. In het achterlijf wordt een ei gelegd.

In Belgie en Nederland zijn ongeveer 70 soorten. Er zijn vier onderfamilies. Ceropalinae, Pepsinae, Ctenocerinae, Pompilinae

Ze kunnen ook mensen steken.
  Foto 11-8-2010. Misschien Caliadurgus fasciatellus of  Priocnemis (Pompilidae) vrouw. ?????????

Urntjesspinnendoder, Glasvleugelspinnedoder, Metselspinnerdoder, (Auplopus carbonarius) Familie spinnendoders (Pompilidae)

Deze spinnendoder is helemaal zwart. Het mannetje heeft witte vlekken op het gezicht. De voorkant van het achterlijf is versmald.
Dit is een in Nederland algemene spinnendoder. Het vrouwtje op deze foto sleept de spin met zich mee. Ze heeft depoten van de spin geamputeerd. Dat gebeurt vaak bij deze spinnendoders.
De nesten worden niet uitgegraven. Meestal vind je ze in spleten in muren of bomen.
Lengte 7-10 mm
Mei-augustus.
Foto 13-9-2010

Goudwespen hebben een prachtige metallic kleur. In Nederland, België zijn ongeveer 60 soorten.  Determineren is vaak niet zo makkelijk. Ze dragen een angel, maar deze is bij de meeste soorten niet giftig.

Ze hebben een hard pantser. Dat hebben ze soms nodig. Goudwespen leggen namelijk hun eitjes in nesten van andere wespen, bijen. Het zijn dus koekoekwespen. Als ze betrapt worden is een hard pantser natuurlijk wel handig. De larven van de goudwesp eten de larven van de gastheer op.
Ze zijn variabel wat betreft hun grootte. Van 4 tot 10 mm. 

  Hier kun je veel soorten vinden. Goudwespen!!

Deze was ongeveer 5 mm en zat geen seconde stil.  
Bedankt voor de hulp: Pietsje en Horst Jux.

  Foto 12-6-2011

Klein ongeveer 3 of 4 mm en weer heel beweeglijk. 
Gedetermineerd door Paolo Rosa. Hier  meer informatie.

     Foto's 10-7-2011

Vrouwtjes  knagen met hun grote kaken nestholten in vermolmd hout en die bevoorraden ze vooral met zweefvliegen (Syrphidae). Het is een solitaire wesp maar ze hebben soms een gemeenschappelijke ingang.  In onze tuin zitten ze bij de stam van een dode appelboom. 
Hij lijkt op de Ectemnius cephalotes.
Ectemnius familieleden graven dus niet in het zand.
Lengte 14 mm.
Juni - oktober.

Gedetermineerd door Toshko: A male of Ectemnius cavifrons (Thomson). The shape of lower surface of first flagellar segment, coloration of clypeal hairs and shape of inner mandibular edge and fore and mid tarsal segments are diagnostic features for this species.
Bedankt Toshko.    Andere kenners denken echter, dat de details niet goed genoeg te zien zijn.

  Foto's 24-5-2008  Een stelletje een paar jaar later. 3-7-2011

Ivo Raemakers: Ik kan het aantal cubitaalcellen niet zien, maar gezien de habitus en dan met name het niet gesteelde achterlijf, de verdikte dijen en de structuur van het propodeum zou ik hier een Crossocerus van maken. De soort moet dan ergens in de hoek van C. nigritus gezocht worden.  Bedankt Ivo.
Dit is een groep zwarte graafwespen.

Foto 30-4-2010

De naam zegt het al. Als prooi heeft hij groefbijen (Halictus en Lasioglossum) Maar ook zandbijen (Andrena)

Ze nestelen graag in groepen. Een gang recht naar benenden met zijgangen met nestkamertjes op het eind.

Lengte 8 - 12 mm
Juni - september

    Foto's 21-8-2010

Kenmerken: Het eerste segment van het achterlijf is steelvormig. De achterlijf segmenten 2-5 hebben een gele band. Bij segment 4 is de gele band onderbroken.

Vliegen van de familie huisvliegen dienen vaak als prooi.
Het nest is onder de grond.

Lengte  - 12 mm
Juli - oktober

       Foto's 24-9-2010  

Rhopalum coarctatum (Andrena subopaca) Familie: Graafwespen (Crabronidae) 

Een zwarte wesp. De oranje vlek op de achterschenen is opvallend. Verder zijn de poten licht geel met zwart. Het mannetje heeft vreemde antennes. Nog net te zien op de foto. 
Lengte mannetje 4,5 - 6,5 mm. Vrouwtje: 6 - 7,5 mm.
Nesten in stengels, vermolmd hout. Als prooi hebben ze muggen, stofluizen.
Europa, Azië (tot in Japan) en Noord-Amerika.
Vliegtijd: April - september 

      Foto's 21-5-2011

      Foto's 19-6-2011

Als ik aan bijen denk, denk ik altijd aan de sociale bijen bij de imker. Er zijn echter ook veel solitaire soorten. Ze eten wel allemaal (ook de larven) nectar en stuifmeel. Hommels behoren ook tot de bijen.
Een uitgebreide beschrijving vind je hier: Nederlandse bijen en hun relaties.

Gewone honingbij (Apis mellifica)

Dit is een sociale bij, die oorspronkelijk uit Zuid-Azië komt. Hij komt nu in Europa zowel in het wild voor als in bijenkorven.
De koningin verlaat haar nest voor de paringsvlucht. De mannetjes zie je vooral 's zomers. Verder heb je natuurlijk de werksters.

De honingbij is goed te herkennen aan de langgerekte radiaalcel (vleugelcel).

   De achterpoten, met de stuifmeelkorfjes zijn hier goed te zien. Hier wordt het stuifmeel bewaard.

Het is een solitaire bij. Ze zijn vaak moeilijk vanaf een foto tot op de soort te determineren.

De wanden van de gang van hun nest worden "behangen" door stukjes blad. In die gang leggen ze een ei maar er komt ook stuifmeel en nectar in. Deze kokertjes zijn in de grond te vinden, maar ook erboven. Bijvoorbeeld in holle stengels. De stukjes blad worden afgebeten.

Op de foto kun je de haren op de buik zien. (buikschuier) Daartussen komt het stuifmeel, dat ze vervoeren.

Mei - augustus.

Ze nestelen in holtes in de grond ondersten, wortels.

Lengte 13 - 15 mm.
Mei - September.

     Foto 10-7-2011

Ze nestelen in vermolmd hout, waar ze een gang in maken, maar ook in grote (6-9 mm) holle rietstengels of in de grond.  De gang wordt bekleed met met ronde / ovale stukjes uit bladeren.
Lengte 12-16 mm.
Juni - september

     Foto 4-6-2011

Ze nestelen in holtes in dood hout. Je kunt nestkastjes ook kopen of maken. Bijvoorbeeld met holle bamboestengels (0,5 - 0,8 cm)
Broedcellen worden afgesloten door leemwandjes. In de cel komt behalve een ei ook stuifmeel en honing als voeding.

Lengte vrouwtje 10-12 mm, mannetje 9 - 10 mm.
Maart-juni.

  Op deze foto's kun je de zwarte achterlijfspunt beter zien. (Bloem: Witte sterhyacint (Scilla mischtschenkoana) 

Gewone Geurgroefbij (Lasioglossum calceatum) of  Berijpte Geurgroefbij (Lasioglossum albipes) Familie groefbijen (Halicidae)   mannetje

Deze twee soorten lijken erg op elkaar. Het gezicht is langwerpig. 
Groefbij, omdat de vrouwtjes  een smalle, onbehaarde lengtegroef op het laatste achterlijfsegment hebben.  Geurgroefbij, omdat de vrouwtjes een zoete geur verspreiden. 

Het is een sociale bij. Het vrouwtje overwintert en maakt in het voorjaar een nest in de grond. Eerst verschijnen de werksters en daarna mannetjes en vrouwtjes.

Berijpte Geurgroefbij Lengte vrouwtjes 8 - 9 mm, lengte mannetjes 8 - 10 mm.
Gewone Geurgroefbij Lengte vrouwtjes 8 - 9 mm, lengte mannetjes 8 - 10 mm.

April - oktober.

Solitair. Helaas niet verder te determineren.

Sommige maken nesten verticaal in de grond, andere horizontaal. Verder zijn er verschillen in grootte en vliegtijd tussen de soorten.  Er zijn wel 72 soorten in Nederland.

Vosje (Andrena fulva)  Familie zandbijen (Andrenidae)  vrouwtje

Hij lijkt wel wat op een hommel met zijn lange vosrode haren. De poten zijn zwart.
Je vindt hem (ook in onze tuin) vaak op aalbessen, kruisbessen en andere ribes soorten.

Solitair. De vrouwtjes maken het nest in zanderige grond. Soms ook in de tuin. Het zijn dan kleine zandhoopjes met een gaatje. Ze doen dat vaak wel bij elkaar in de buurt.

Lengte vrouwtje 12-14 mm, lengte mannetje 9 - 11 mm.
Vliegtijd: Maart - mei.

Lengte 9 - 10 mm.
April - juni

Grijze rimpelrug (Andrena tibialis) Familie zandbijen (Andrenidae) vrouwtje   Foto 17-4-2010 

Ik had hem eerst staan als Meidoornzandbij (Andrena carantonica) Maar kreeg van Ivo Raemakers het volgende commentaar: Vanwege geheel oranje scopa geen A. carantonica.
Vanwege licht behaard gezicht geen A. nigroaenea.
Blijft over A. tibialis.  Bedankt Ivo.
Het aantal in Nederland schijnt afgenomen te zijn. Op de rode lijst staat hij vermeld als kwetsbaar.

Lengte  8, 9 mm.
Vliegtijd: maart - juni 

Witkopdwergzandbij (Andrena subopaca) Familie zandbijen (Andrenidae)  Foto 4-6-2010 

Niet helemaal zeker. Het is in Nederland de algemeenste uit de dwergzandbijen (Andrena minutula) groep. Dit zijn kleine zwarte bijtjes, die moeilijk uit elkaar te houden zijn. Andere soorten, die bij deze groep horen zijn Andrena minutula, Andrena minutuloides, Andrena saunders ella, Andrena falsifica en Andrena viridescens. 
Op deze foto's zit hij op Look-zonder-look (Alliaria petiolata of Alliaria officinalis) Op de bovenste foto samen met een kevertje (Byturus) 
Dun behaard. Zowel op de kop, borststuk als het lijf zitten witte haartjes. De punt van het achterlijf is bruin. Dat is moeilijk te zien. (op de onderste foto)  

Lengte  5 - 7 mm.
Vliegtijd: maart - augustus 

Een parasitaire bij. In Nederland zijn er wel 43 soorten. Vanaf deze foto is hij niet verder te determineren. Zoals je ziet lijkt hij heel erg op een wesp.
Net als de koekoek leggen deze bijen hun eitjes in het nest van andere bijen. Dit zijn vaak zandbijen.  De larve doodt de andere larve.
Net als de andere bijen eet de wespbij nectar en stuifmeel. Maar hij hoeft het niet te vervoeren, omdat hij geen nest heeft. 

April - augustus.

Hier is heel veel informatie te vinden over wespbijen in Nederland. Artikel van Jan Smit  en  www.wildebijen.nl/wespbijen.                     

   Wespbij, koekoeksbij (Nomada spec.) 18-4-2010

Dikkopbloedbij (Sphecodes monilicornis) Familie Halictidae

Deze bloedbij is goed te herkennen doordat de kop achter de ogen breed is, zoals op deze foto is te zien. (een dikke kop dus)
De eerste drie rugsegmenten zijn bij het vrouwtje rood. Bij het vierde segment is de zijkant rood.
Ze hebben groefbijen als gastheer.
Lengte 7 - 10 mm.
Maart - oktober.

Je ziet ze vooral in een zanderige, droge omgeving.

 Foto vrouwtje dikkopbloedbij 4-7-2011