Wat is
onkruid? Daar vallen de wilde planten onder, waar je last van hebt. Vaak laat ik
wat staan op de plekjes, waar ze niet lastig zijn voor andere planten. Ook van
deze planten kan ik genieten. Er zijn veel soorten, die heel geliefd zijn bij insecten. Brandnetel is een waardplant van verschillende rupsen van prachtige
vlinders.
Een aantal
heeft z'n plekje in de tuin en staat vermeld bij de zomerbloeiers. Soms
was het lastig voor me om te kiezen op welke pagina ik ze zou plaatsen.
Ze
staan alfabetisch op de Latijnse naam.
Look-zonder-look (Alliaria petiolata of Alliaria
officinalis) fam. kruisbloemigen.(Brassicaceae)
Als je een blad kneust, ruik je heel
duidelijk een knoflookgeur, terwijl het geen familie van knoflook is.
(door de stof glucoside sinigrine) Een goed gekozen naam dus. De bloemen
worden door bijen een zweefvliegen bezocht. Je ziet hem veel langs de rand
van het bos. In mijn tuin voelt hij zich goed thuis. Op een paar plekken
mag hij blijven staan. Het is de waardplant van de rups van het
oranjetipje. Die heb ik bij mij nog niet gezien. Bloeitijd: april - juni.
Een of tweejarig. Keukenkruid. Europa en West-Azië en in Noord-Amerika geïntroduceerd.
Alseambrosia (Ambrosia artemisiifolia)
Familie composieten (Asteraceae)
Zon, matig voedselrijke tot voedselrijke grond. Bloeitijd: IX - X.
Een eenjarige plant niet inheemse plant in Nederland. De plant is
eenslachtig.
Het is een belangrijke veroorzaker van hooikoorts. Omdat hij laat bloeit,
wordt de periode, dat men last heeft ook verlengd. Er zijn twee andere
soorten. Namelijk zandambrosia (Ambrosia psilostachya en driedelige
ambrosia ( Ambrosia trifida) Er wordt aangeraden om de plant voor dat hij
zaad gaat vormen uit de tuin te verwijderen.
Als vrucht hebben ze nootjes. Die zitten ook in vogelvoer.
Hoogstwaarschijnlijk is de plant zo in onze tuin terecht gekomen.
Hoogte 20 - 150 cm.
Inheems in Noord Amerika (ragweed) Foto
8-9-2010
Madeliefje (Bellis perennis) Familie composieten.(Asteraceae)
In de tuin zie je ze eigenlijk alleen in het grasveld. De lage
bladrozetten ontkomen aan de grasmaaier. Witte bloempjes. Madeliefjes
planten zich ook voort door zijscheuten uit de oksels van bladrozetten.
Inheems in Europa en Zuidwest-Azië, maar komt nu ook in Amerika voor.
Haagwinde (Calystegia
sepium) Windefamilie (Convolvulaceae) Bloeitijd: Vl - lX. Hij woekert
en slingert zich overal door heen. Zijn bloemen zijn zo mooi. Dus zo hier
en daar krijgt hij toch een kans. Maar op de meeste plaatsen haal ik hem weg.
Hij kan zelfs een hoogte van 3 meter bereiken. De plant vormt ondergrondse
wortelstokken en is daarom moeilijk te verwijderen. Hij houdt van vochtige
grond en groeit naar de zon toe. Een soort met een subcosmopolitan distributie.
Een oranjegeel melksap bevat alkaloïeden. Het werd gebruikt tegen
wratten. (Bij mij was het geen succes) Tegenwoordig wordt het ook nog
gebruikt in geneesmiddelen. Een overblijvende plant. De zaden hebben een
mierenbroodje. Hierdoor worden ze door mieren verspreid. Onder een paar
struiken mogen ze blijven staan. Daar voelen ze zich ook thuis. Op andere
plaatsen haal ik ze weg. Door de dikke wortelstok is dat lastig.
Grootste deel van Europa en in Midden- en Noord-Azië.
Bloeitijd: mei-herfst.
Heermoes (Equisetum arvense) Paardenstaartenfamilie
(Equisetaceae).Net als varens hebben
paardenstaarten sporen. Geen bloeier dus. In het voorjaar zie je licht
bruine stengels
met bovenin sporenaren Na ongeveer twee weken ,als deze stengels
verdorren, verschijnen de infertiele (onvruchtbare) stengels. Op de knoop heb je
een krans met zijtakjes. De stengel kun je bij de knoop heel makkelijk uit
elkaar trekken. De plant overwintert door middel van knolletjes. Hij is
giftig voor sommige planten en dieren. (b.v. grassen en paarden)
Elk jaar
komen er een paar op in de tuin, maar ze zijn niet lastig. Dat komt, omdat
de varens veel licht weghalen en de grond vrij droog is.
Het kan wel een lastig onkruid zijn. Je moet de plantjes steeds weghalen
voor ze sporen gaan vormen. Voortplanting kan ook via de wortelstokken.
Dwergholpijp (Equisetum scirpoides) Dwergholpijp komt
uit Noord Amerika. Ik zet hem op deze pagina, hoewel ik hem gekocht heb.
Daar heb ik heel veel spijt van. In begin was het leuk, maar op een gegeven moment zat het hele
moerasje vol. Maar ook in het rotstuintje voelde hij zich thuis. Het is
moeilijk te verwijderen, omdat het makkelijk afbreekt. Ik haal het meteen
weg als ik het zie. De tuincentra zouden er een duidelijke waarschuwing
"woekeraar" bij moeten zetten. Zijn grote broer de Japanse holpijp
(Equisetum hyemale) (80 - 100 cm) houdt zich rustiger en blijft bij de vijver.
Japanse holpijp (Equisetum hyemale)
Gewone hennepnetel (Galeopsis tetrahit)
Lipbloemenfamilie (Lamiaceae, Labiatae). Bloeitijd: VII - X
De bloemen zijn lichtpaars of wit en hebben donkere vlekjes. De stengel
is ruw behaard. De bladeren lijken op die van een brandnetel.
Op vochtige tot vrij droge, stikstofrijke grond. In bossen, langs wegen en
waterkanten, maar ook in graanakkers. (waar de boeren niet blij mee zijn.)
Zon, halfschaduw.
Gaasvliegen schijnen er graag hun eitjes op
te leggen.
Inheems in Europa en Azië. Maar vanaf 1800 ook in Noord-Amerika
Kleefkruid (Galium
aparine) Sterbladigenfamilie (Rubiaceae) Eénjarig. Bloeitijd V - X.
Kleine witte bloemetjes. (2 mm) De vruchtjes hebben net als de plant
stekeltjes (haartjes met een haakje).
De vruchtjes blijven daar door aan de vacht van dieren hangen en worden zo
verspreid.
De plant groeit overal tussen
door. De haakjes op de vierkante stengel en blaadjes hechten zich aan
andere planten. Daardoor groeit de slappe plant toch omhoog. Ik trek het zo veel mogelijk weg.
Zowel zon als schaduw. De plant houdt van voedselrijke, vochtige
grond.
Inheems in Noord-Amerika en Eurazië.
Roberskruid (Geranium robertianum)
Ooievaarsbekfamilie (Geraniaceae). Bloeitijd V - IX. Een- of
tweejarig.
Een leuk plantje wat behoorlijk kan uitgroeien. Je trekt hem makkelijk uit
de grond. Op een paar plekken blijft hij staan. Hij houdt van schaduwrijke
plekken.
Op een droge plaats verkleuren de bladeren in de herfst rood.
De naam kan afkomstig zijn van de heilige Robert of Ruprecht de aartsbischop van
Salzburg uit de 7e eeuw. Duits: Ruprechts-Storchschnabel.
Heel vroeger werd het als bloedstelpend middel gebruikt.
Inheems in Europa, Azië, Noord Amerika Noord Afrika.
Normale liefst stikstofrijke grond. Hoogte
30 - 60 cm. Bloeitijd: V - VIII. Overblijvend.
De vruchten hebben haakvormige uiteinden, waardoor ze aan de vacht van
dieren blijven haken. Daardoor worden ze makkelijk verspreid. In onze tuin
is het geen lastige plant.
De wortel ruikt naar kruidnagel. De wortel bevat eugenol. Dat is een
desinfecterende stof. Vroeger werden ze gedroogd en gebruikt om vliegen te
verdrijven, maar ook om de smaak van het bier te verbeteren. Verder bevat
de plant etherische oliën en looi en bitterstoffen. Ook werd de plant
(wortel) vroeger gebruikt om boze geesten te verdrijven.
Grote delen van Europa en Noord Afrika langs de Middellandse Zee.
Hondsdraf (Glechoma hederacea) Lipbloemenfamilie (Lamiaceae,
Labiatae)
Bloeitijd V -VI
Een kruipende plant, die bij de knopen wortelt. In mijn tuin is het een
van de moeilijkst onkruiden. Zo nu en dan probeer ik het meeste weg te
halen. Bij brandnetelprikken kun je de plek inwrijven met gekneusde
hondsdrafbladeren. Het helpt heel goed. Vroeger werd het gebruikt in de
bierbrouwerij. Nu is het vervangen door hop.
Inheems in Europa and Zuidwest Azië. Hondsdraf komt nu ook in Noord
Amerika voor.
Klein
springzaad (Impatiens parviflora) balsemienfamilie (Balsaminaceae)
Bloeitijd:
VI - X. Tot 1 m. (in onze tuin veel lager)
Vochtige, beschaduwde plekken. In onze tuin is dat onder de taxus. Omdat
daar toch weinig groeit, mag hij daar wel staan. Als je de kleine bloemen
goed bekijkt, zie je hoe mooi ze zijn. Zie foto. De rijpe zaden worden
door de plant weggeschoten. Je moet dus wel oppassen, dat ze niet overal
in de tuin komen te staan. Ze zijn veel makkelijker te verwijderen, dan de
reuzenbalsemien.
Inheems in Centraal-Azië. Maar nu ook te vinden in Europa en
Noord-Amerika. Foto: 3-9-2010
Witte dovenetel (Lamium album) Familie Lipbloemigen (Lamiaceae,
Labiatae).
Bloeitijd IV -XI Overblijvend. Schaduw, halfschaduw, zonnig.
De naam dovenetel natuurlijk, omdat de brandharen van brandnetel
ontbreken. De zaadjes worden door mieren versleept. (mierenbroodje)
Hoogte 60 cm. Aan de wortelstok krijgt hij weer nieuwe uitlopers.
Europa en Azië.
Het is een ondersoort van de Bonte gele dovenetel. Argentatum wijst op het
zilver op de bladeren
Bloeitijd: V - VI. Schaduw, halfschaduw.
Hoogte 20 - 60 cm. Op die plekken is het een echte bodembedekker. Daar kan
hij ook woekeren. Op een paar schaduwrijke plekken mag hij blijven, maar
ik houd hem wel onder controle.
Oorspronkelijk afkomstig uit Eurazië.
Akkerkool (Lapsana communis) Composietenfamilie (Asteraceae).
Bloeitijd: VI - X. Eénjarig.
Je ziet veel kleine bloemhoofdjes. Het is wel leuk plantje en het kan wel
120 cm hoog worden. Maar er zijn ook kleinere planten. Bij mij vooral
later in het jaar.
De bladeren van akkerkool kun je in salades gebruiken. De smaak schijnt
nootachtig te zijn. Maar ik heb het nooit geprobeerd.
Inheems in Europa, Noordwest Afrika en West Azië . Maar is nu ook te
vinden in Amerika, Australië en Nieuw Zeeland.
Muurleeuwenbek (Linaria cymbalaria)
Helmkruidfamilie (Scrophulariaceae) Zon, halfschaduw. Bloeitijd V - IX.
Overblijvend.
Ik had hem ook bij "zomerbloeiers" kunnen plaatsen. Bij
ons groeit hij langs de muur en in een pot, die aan de muur hangt. Hij
komt in heel Europa in het wild voor, maar is daar verwilderd vanuit de
tuinen. Inheems in het berggebied van Noord Italië en Joegoslavië. Soms
wordt hij ook nog in een tuincentrum aangeboden. De plant zie je op muren
en rotsen, waar hij tussen de spleten wortelt. De bloem draait als
hij uitgebloeid is naar binnen. Daardoor vallen de zaden tussen de stenen. De kruipende stengel
vormt weer wortels bij de knopen. Behalve Europa nu ook in Amerika, Noord
Afrika, Australië, Nieuw Zeeland.
De plant verspreidt zich ook door ondergrondse uitlopers (rizomen). Overblijvend.
Hoogte 10 - 30 cm. Bloeitijd Juni - oktober.
De bladeren lijken op die van de klaver. Als het droog of koud is, hangen
de bladeren samengevouwen naar beneden. Het oxaalzuur in de bladeren voorkomt, dat er
veel van gegeten wordt. Vandaar de naam "klaverzuring".
Ze geven de voorkeur aan voedselrijke grond, zonnige of licht beschaduwde
plaatsen.
Inheems in Noord-Amerika. Sinds 17e en 18e eeuw ook in Europa.
Ridderzuring (Rumex obtusifolius) Duizendknoopfamilie
(Polygonaceae) Bloom time VI - I X. Overblijvend.
Vochtige, voedselrijke grond. Deze had ik laten staan voor de foto. Maar
meestal haal ik ze toch weg. Dat gaat nog niet zo makkelijk. Dit komt door
de stevige, sterk vertakte penwortels. Hoogte 80 -
150 cm.
De hoogste bladeren zijn smaller en kleiner dan de onderste. De grote,
brede bladeren zijn eivormig en hebben een hartvormige voet.
Gewone
vlier(Sambucus
nigra)
Muskuskruidfamilie(Adoxaceae),
maar hij wordt ook wel geplaatst in de Kamperfoeiiefamilie (Caprifoliaceae)
Bloeitijd: V - VII.
De bessen van deze struik verschijnen in september. Als kind verzamelden
ik de bessen. Mijn moeder maakte er heerlijke Jam van (rijk aan vitamine
C). De bessen worden ook
door vogels gegeten. Zo wordt de plant verspreid. Hij verspreidt zich ook
door uitlopers en afleggers.
Van het hout verwijderden
we de zachte, kurkachtige kern. Zo kon je er fluitjes en blaaspijpjes van maken. Het is een makkelijke
struik, die overal kan groeien. Vandaar, dat ik hem op deze bladzijde heb
gezet. Hij houdt van grond met veel stikstof. Dat komt in de grond
door afbrekend organisch afval als mest en vuilnis. Bij ons doet hij het
goed hij bij de composthoop. Meestal blijft het een struik. Maar
onder goede omstandigheden kan hij uitgroeien tot een boom.
Knopig helmkruid (Scrophularia nodosa)
Helmkruidfamilie (Scrophulariaceae) Bloeitijd VII
- IX. Een vaste kruidachtige plant. Hoogte ongeveer 50-90 cm.
Zo hier en daar laat ik een paar staan in de tuin. Vooral wespen en bijen zie je
veel bij de onopvallende, kleine bloemen. Als je ze fotografeer en vergroot
zijn ze toch wel mooi. Bij deze bloemen is de onderlip groen en de
bovenste lip paars.
Een horizontale "knopige" wortelstok.
Vandaar de naam. De wetenschappelijke brengt 'Nodoso' heeft ook
betrekking op de wortels.
Het geeft de voorkeur aan vochtige en schaduwrijke plaatsen en vruchtbare
grond. De plant heeft een rechtopstaande, vierkante, kale stengel met
bladeren in tegengestelde posities.
Helmkruidbladwesp werd gebruikt in de geneeskunde voor de behandeling van
huidklachten.
Inheems Europa, tot in Centraal-Azië
Boerenwormkruid (Tanacetum vulgare, Chrysanthemum
vulgare) Composietenfamilie
(Asteraceae). Een vaste plant.
Deze plant staat al jaren in de voortuin en ik ben blij dat hij niet
woekert. Misschien is de bodem is te droog. Hij geeft de voorkeur aan
vochtige tot enigszins droge omstandigheden. Zon, halfschaduw.
Een plant met een diep verdeelde bladeren en geel, knoopvormige bloemen.
Hoogte ongeveer 40 - 150 cm. Bloeitijd VII - VIII. Boerenwormkruid een giftige plant.
Inheems in Europa en Azië. Geïntroduceerd in andere delen van de
wereld. Naar de VS als een medicinale plant en als sierplant. Maar hij
is daar nu een probleem in de natuur, omdat hij woekert.
Paardenbloem (Taraxacum officinale) Composietenfamilie
(Asteraceae). Vanaf half april.
Zijn naam heeft hij gekregen, omdat paarden hem lekker vinden. Maar dat
geldt ook voor konijnen en andere dieren. Door de lange penwortel zijn ze
moeilijk wegtehalen. Als de wortel blijft zitten verschijnt er weer een
nieuwe. Als ik pluizenbollen zie verschijnen. Spit ik ze allemaal uit het
grasveld. Door de zanderige grond is dat bij mij wel te doen.
Door het bladrozet heeft maaien geen zin.
Het bloemhoofdje is verzameling kleine gele lintbloemetjes. Er zijn veel
soorten van de paardenbloem. Maar die lijken zo op elkaar, dat het niet te
doen is om ze uit elkaar te halen. Vooral omdat ze ook nog met elkaar
kruisen.
Paardenbloem bevat homeopathische stoffen (bitterstoffen) voor
verbetering van Gal- en leverwerking. Van melksap kan rubber gemaakt
worden. In de Tweede Wereldoorlog werd door de Sovjet-Unie gemaakt rubber
uit een Russische paardenbloem. Nu zijn er weer experimenten met deze
Russische paardenbloem.
Inheems in Europa en Azië. Nu vind je de paardenbloem over de hele wereld
(Noord-Amerika, zuidelijk Afrika, Zuid-Amerika, Australië, enz.)
Witte klaver (Trifolium repens)
Vlinderbloemenfamilie (Leguminosae of Fabaceae) Overblijvend. Bloeitijd V -
X.
Het blad bestaat uit drie delen. Een enkele keer uit vier. Dan brengt het
geluk, wordt er gezegd. Witte, geurende bloemen
in een ronde tros. In grasland, gazon, wegbermen. Deze foto is van
mijn grasveld. Ze blijven laag door het maaien. Samen met de madeliefjes
mogen ze wel blijven. In de tuin zie ik ze niet. Het is een kruipende plant. Hij kan worden gezaaid als
groenbemester onder bijvoorbeeld vlas en gerst. De stikstofbinding van witte klaver is hoog.
Foto 12-6-2011 Inheems in Europa. Maar hij is
nu in veel gebieden in de wereld te vinden.
Klimopereprijs, klimopbladereprijs (Veronica
hederifolia) Helmkruidfamilie (Scrophulariaceae) Eénjarig. Bloeitijd III,
IV.
Een onopvallend plantje, maar is toch wel lastig in de tuin. Alleen is het
altijd van korte duur. Hele kleine lichtblauw tot lila bloemetjes.
De vorm van de bladeren, lijkt op die van klimop. De stengels liggen op de
grond.
Inheems in Europa, Noord
Afrika en het gematigde deel van Azië.
Veldereprijs (Veronica arvensis) Helmkruidfamilie
(Scrophulariaceae) Eénjarig. Bloeitijd IV - X.
De onderste bladeren zijn rond met een getande rand. De bovenste bladeren
zijn smaller. Kleine blauwe bloemetjes.
Het groeit goed in niet te zware grond. Bijvoorbeeld in mijn grasveld.
Toch heb ik er niet veel last van. Op deze foto had het grasveld last van
langdurige droogte.
Hoogte 2 - 30 cm.
Foto 25-4-2011 Inheems in Afrika, Azië and Europa.
Tijmereprijs (Veronica serpyllifolia) Helmkruidfamilie
(Scrophulariaceae) Overblijvend. Bloeitijd IV - X.
De kruipende stengels gaan aan de top omhoog. De stengels maken wortels.
Witte of lichtblauwe bloemen (4 - 6 mm) soms met donkerblauwe lijnen. De
ronde bladeren hebben geen haren. Tijmereprijs houdt van vochtige, voedselrijke grond.
Hoogte 5 - 25 cm. Foto 25-4-2011
