Nachtvlinders Dat nachtvlinders 's nachts vliegen is begrijpelijk. Toch zijn er zo'n
honderd soorten, die overdag vliegen en soms ook mooi gekleurd zijn.(dagactieve
nachtvlinder)
Een kenmerk van nachtvlinders zijn de lange voelsprieten zonder knopje op het
eind. Die zijn in het donker natuurlijk wel handig. Vaak hebben ze een dichtere
beharing om warmte vast te houden en krachtiger vleugelspieren. Er is een
verbinding tussen voor- en achtervleugel. Vaak hebben ze een camouflagepatroon.
Familie spanners (Geometridae) De
naam heeft hij gekregen door de manier van voortbewegen van de rups. Het achterlichaam
wordt eerst tot aan de borst verplaatst, zodat de rups de Griekse letter omega vormt. Daarna wordt het
lichaam vooruit bewogen.
Spanners hebben een slank lichaam en in verhouding vrij grote vleugels. Als hij
rust houdt hij de vleugels verticaal. Sommige spanners zoals de kleine
wintervlinder houden de vleugels ook wel verticaal.
Kleur: wit, bruinwit tot bruin, grijsbruin. Het is een variabele soort.
De tweede generatie is vaak iets kleiner en lichter.
De rupsen hebben verschillende soorten loofbomen als waardplant.
Vroeger werd Ectropis bistortata als aparte soort gezien. Nu denken de
meesten, dat het één soort is.
Februari - november. Twee, soms drie generaties. Rups: April - september.
Ze overwinteren als pop in de grond.
Spanwijdte 30 - 40 mm.
Het gehele Palearctisch gebied en Noord-Amerika.
Foto 6-6-2011.
Tribe Campaeini.
Appeltak, Groen- en
witbandvlinder, Groen- en witbandspanner (Campaea margaritata). Tribe
Campaeini. Onderfamilie Ennominae. Familie spanners (Geometridae).
Een licht groene spanner, die echter enkele dagen na het uitkomen
groenachtig wit tot wit wordt. Hij is herkenbaar aan de streep, die over
de vleugels loopt. En een rood streepje op de vleugeltoppen. (Hier niet
goed te zien)
De rups vind je vaak in loofbomen. De vlinder vooral op zandgrond.
Mei - september. Twee generaties.
Ze overwinteren als bijna volgroeide larve.
Spanwijdte 42 - 55 mm.
Europa, Noord Afrika en het Midden-Oosten.
Een variabele spanner. Naast deze grijze vorm heb je ze ook met een
middendeel, dat voor het grootste deel rood, wit geel of lichtgrijs is.
De rups leeft op veel verschillende soorten planten. O.a. op berk, zuring, braam,
struikheide.
De half volgroeide rups overwintert.
Vliegtijd: April - september. Twee generaties.
Spanwijdte 32 - 39 mm.
Palearctisch, Noord Amerika.
Tribe Eupitheciini.
Zwartkamdwergspanner (Gymnoscelis
rufifasciata) Tribe Eupitheciini. Onderfamilie Larentiinae. Familie spanners (Geometridae)
Een mooi vlindertje, dat ik regelmatig op het raam zie.
Spanwijdte van 15 tot 19 mm.
Hij vliegt van maart tot oktober. In drie, vier generaties.
Ze vliegen vanaf de middag tot middernacht. Maar ze vliegen vooral in de
schemering.
Diverse kruidachtige planten, struiken en bomen, waaronder struikhei,
bosrank, koninginnenkruid, dophei en lijsterbes.
De rups overwintert als pop.
Paleartisch, Nabije Oosten, NoordAfrica.
Fotos
26-3-2011
Tribe Operophterini.
Kleine Wintervlinder
(Operophtera brumata). Tribe Operophterini. Onderfamilie Larentiinae. Familie spanners (Geometridae)
Hij is niet erg opvallend, maar wel
apart. Als de meeste vlinders verdwenen zijn vliegen zij uit. (oktober tot
en met december) Dit is een mannetje, want de vrouwtjes hebben geen
vleugels. Die kruipen rond in de bomen en wachten op een mannetje. De
vlinder overwintert als ei.
Het is een algemene vlinder. Vroeger, voor de chemische bestrijdingsmiddelen,
waren de rupsen in het voorjaar een plaag in de boomgaarden. Men deed toen
wel kleverige banden om de stammen. Hier bleven de vleugelloze vrouwtjes
aan vastkleven als ze omhoog kropen.
De rupsen zijn nog steeds in het voorjaar een belangrijke voedselbron voor
koolmeesjes. Ze laten zich half juni aan een gesponnen draad naar de grond
zakken. Zo'n draad kunnen ze, als ze nog klein zijn, ook gebruiken om zich
door de wind naar een andere plek te laten vervoeren. Ze verpoppen in het
najaar op of in de grond in een zelf gesponnen cocon.
Een prachtige goudgele spanner met golvende geelbruine dwarslijnen.
Hij komt in Nederland vooral op zandgrond voor.
Hij vliegt overdag.
Half mei - begin september. Twee generaties per jaar.
De rups overwintert en leeft op allerlei lage planten. Bijvoorbeeld
vogelmuur en duizendknoop.
Spanwijdte: 20 - 25 mm.
Europa, Noord-Amerika en Azië.
Hij is variabel van kleur, zoals je aan de onderst foto's ziet.
Een algemeen voorkomende
nachtvlinder. De voelsprieten verbergt hij hier onder de vleugels. Door de
witte verfstreep op de muur is hij van veraf nauwelijks zichtbaar. Er is op
dit plekje maar heel eventjes zon. Pas tegen de schemering wordt hij
actief.
Hij vliegt in twee generaties van half april tot en met september.
De groene rups vind je op allerlei kruisbloemigen. (o.a. raket,
koolsoorten)
Spanwijdte: 27 - 31 mm.
Het gehele Palearctisch gebied, het Nabije Oosten en Noord-Afrika.
Deze vond ik in juli in m'n kasje. Toen ik hem naar buiten liet, heb ik
hem door het glas gefotografeerd. Daarna bleef hij rustig zitten.
Naast deze vorm met een donkere band, zijn er ook lichtere spanners met
een lichte band. Een duidelijke stip op zowel de voor- als achtervleugels.
Waardplanten: Paardebloem, zuring enz.
Juni - oktober. Twee generaties.
Spanwijdte: 30 - 35 mm.
De rups vind je van juli - mei op allerlei kruidachtige planten. De jonge
rups overwintert op de grond in de strooisellaag..
Vooral in het zuidelijke deel van Europa
Dit is de vorm, waar je alleen de lijnen ziet en niet de donkere band
ertussen (remutata). Deze vorm zie ik het meest in de tuin. (Vaak op het
kozijn.)
Vlekstipspanner (Idaea
dimidiata). Tribe Sterrhini. Onderfamilie Sterrhinae. Familie spanners (Geometridae)
Een bruingele tot bruinwitte spanner. Bij de binnenrandhoek van de
voorvleugels heeft hij
altijd een donkere vlek. De spanner op deze foto is vrij licht getekend. Ze
houden van een wat vochtige omgeving. Deze vond ik bij de rand van de
vijver.
De rups overwintert. Hij is te vinden op verschillende kruidachtige
planten.
Juni - augustus. Eén generatie, soms twee generaties.
Spanwijdte: 15 - 20 mm.
Palearctisch en Noord Amerika
Paardenbloemspanner
(Idaea seriata). Tribe Sterrhini. Onderfamilie Sterrhinae. Familie spanners (Geometridae)
Een Lichtgrijze tot bruingrijze spanner, die geheel donkergrijs bespikkeld
is met een duidelijke stip ongeveer midden op de vleugel.
De rups vind je vooral op de paardebloem en klimop.
Paardebloemspanners komen vooral voor boven zandgrond. Uiteraard op
paardebloemen, maar ook op klimop.
Ik zie ze vaak op het raamkozijn. Maar ze vliegen pas na zonsondergang.
Mei - september. Twee generaties.
Spanwijdte: 19 - 21 mm.
Europa en Noord Azië.
Rupsen.
Onderfamilie Ennominae.
Grote voorjaarsspanner
(Agriopis marginaria) Tribe Bistonini. Onderfamilie Ennominae. Familie spanners (Geometridae)
Net
als bijvoorbeeld de kleine wintervlinder kan het vrouwtje niet vliegen.
Het heeft slechts rudimentaire vleugels. Het mannetje is herkenbaar aan de
rij zwarte stippen langs de achterrand van de vleugels. De kleur en
tekening varieert. Spanwijdte 36 - 42 mm.
Vliegtijd: februari - april. Eén generatie.
Rups: Juli - oktober. De spanner overwintert als pop in de grond.
De rups (april - juni) heeft vele voedselplanten: Prunus, berk, eik
enz. De rups lijkt op de Agriopis aurantiaria maar heeft kortere haren.
Europa
Foto 23-5-2011
Kenmerken:
Drie evenwijdige recht lopende grijze lijnen over de witte vleugels. Soms
ontbreken er lijnen.
Waardplant rupsen: allerlei loofbomen.
Spanwijdte 25 - 32 mm.
Vliegtijd: Mei - september. Twee generaties.
Rups: Mei - juni. De spanner overwintert als pop in een spinsel tussen de
gevallen bladeren.
De
kaneelbruine voorvleugel van de Egale dwerspanner heeft langs de voorrand
donkere vlekjes en een grote donkere middenstip. De kleinere Eupithecia
goossensiatawordt
tegenwoordig als de zelfde soort gezien. Spanwijdte
21 - 23 mm.
Vliegtijd: April - september. Eén generatie.
Rups: Juli - oktober. De spanner overwintert als pop in de strooisellaag.
Een groot deel van het Palearctisch gebied en in Noord-Amerika.
Waardplanten: duizendblad, bijvoet, koninginnenkruid, jacobskruiskruid, guldenroede en struikhei (forma goossensiata).
Foto 4-8-2010 Op jacobskruiskruid
Ik heb nog geen foto's van de vlinder. Hier kun je er vele
vinden. Egale
dwergspanner.
Engels
/ English
